Τσιάπας: Aγώνας για τη γη και την ελευθερία

Aυτόχθονες, κάτοχοι κοινοτικών εκτάσεων γης, εκδιώκονται από απο κράτος, παρακράτος και πολυεθνικές, για την τουριστική αξιοποίηση της γης. Συγκρούσεις, συλλήψεις, και κινήσεις αλληλεγγύης σε 5 κατηγορούμενους, εκ των οποίων ένας για ανθρωποκτονία. 

Του Kristin Bricker στο Upside Down World

Στις 3 Φεβρουαρίου, περίπου 300 αστυνομικοί διέλυσαν μια συνάντηση αυτοχθόνων υποστηρικτών των Ζαπατίστα στο San Sebastian Bachajón της Chiapas και συνέλαβαν 117 εξ αυτών. Οι συλλήψεις πυροδότησαν διαμαρτυρίες στο Μεξικό αλλά και σε προξενεία του στον υπόλοιπο κόσμο, που οδήγησαν την κυβέρνηση της Chiapas να απελευθερώσει τους περισσότερους από τους κρατούμενους. Παρόλαυτα, πέντε αυτόχθονες της φυλής Tzeltal, που τώρα πια είναι γνωστοί ως «Bachajón 5», παραμένουν στη φυλακή. Ο ένας κατηγορείται για φόνο, ένας άλλος για απόπειρα δολοφονίας, ενώ και οι πέντε κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ειρήνης.

Οι υποστηρικτές των Ζαπατίστα στο Bachajon συμμετέχουν στην Άλλη Καμπάνια, που ξεκίνησε από τον Ζαπατιστικό Εθνικοαπελευθερωτικό Στρατό (EZLN) με σκοπό να σχηματίσει εθνικές και παγκόσμιες συμμαχίες με αριστερές οργανώσεις και κινήματα. Οι συλλήψεις έχουν να κάνουν με μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε αντίπαλες αυτόχθονες ομάδες, που έλαβε χώρα την προηγούμενη μέρα στο San Sebastian Bachajon, το οποίο είναι ένα ejido  –δηλαδή αυτοδιαχειριζόμενη κοινοτική γη. Ο Marcos García Moreno, ένα μέλος του ejido που ανήκε στη φατρία που συμμαχεί με την κυβέρνηση, σκοτώθηκε από πυροβολισμό κατά τη διάρκεια της αντιπαράθεσης με μέλη του ejido που είναι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας.

Η κυβέρνηση κατηγορεί τους υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας ότι δολοφόνησαν τον García Moreno και ότι προσπάθησαν να δολοφονήσουν και ένα δεύτερο άντρα που πυροβολήθηκε επίσης. Οι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας αρνούνται τις κατηγορίες. Λένε ότι ήταν άοπλοι και ότι φιλοκυβερνητικοί ejidatarios ήταν αυτοί που πυροβολούσαν στον αέρα κατα τη διάρκεια της αντιπαράθεσης.

Η κυβέρνηση προσπάθησε να χρωματίσει τη διαμάχη ως διένεξη μεταξύ αντίπαλων αυτόχθονων φατριών για τον έλεγχο στο εκδοτήριο εισιτηρίων που υπάρχει στην είσοδο για τους καταρράκτες της Agua Azul, έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς στην Chiapas. Όμως, οι υποστηρικτές των «Bachajón 5» και οι δικηγόροι τους από το Fray Bartolome de las Casas Human Rights Center («Frayba») λένε ότι έχουν αποδείξεις ότι η διένεξη για το εκδοτήριο είχε σχεδιαστεί έτσι ώστε να υπάρξει κυβερνητική παρέμβαση και αστυνομική κατάληψη της περιοχής. Υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση ενορχήστρωσε την αντιπαράθεση στο εκδοτήριο, πως ήταν ένα «πρόσχημα για να καταλάβει το Κέντρο Οικοτουρισμού Καταρρακτών της Agua Azul και να εξυπηρετήσει τα διακρατικά της συμφέροντα και σχέδια».

Σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που διέρρευσαν και δημοσιοποίησε η Frayba, η κυβέρνηση σχεδιάζει να παραχωρήσει σε πολυεθνικές εταιρίες την άδεια να χτίσουν ένα οικοτουριστικό ξενοδοχείο εκατομμυρίων δολαρίων σε γη αυτοχθόνων. Η παρουσίαση Powerpoint που διέρρευσε με τίτλο Στρατηγική Ανάπτυξης στους Καταρράκτες των Palenque-Agua Azul και η οποία ετοιμάστηκε από μια συμβουλευτική εταιρία των ΗΠΑ, αναφέρει:

«Το κράτος και η τοπική κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι τουρίστες που επισκέπτονται την Chiapas και το Palenque θα νιώθουν ασφάλεια και προστασία. Το κίνημα των Ζαπατίστα είναι ακόμα στενά συνδεδεμένο με την Chiapas… Πολλοί που δεν γνωρίζουν την περιοχή θεωρούν την Chiapas μη ασφαλή… Το κράτος πρέπει να προστατέψει τους κατασκευαστές και τους διαχειριστές του ξενοδοχείου από την αντίληψη περί πολιτικής αστάθειας… Πρωτού να προσελκύσει επενδυτές, το κράτος πρέπει να επιλύσει τα προβλήματα κυριότητας και πρόσβασης στη γη. Η κυριότητα των παρακείμενων εδαφών στους καταρράκτες είναι ζωτικής σημασίας…»

Το Bolom Ajaw, μια μικρή κοινότητα που δημιουργήθηκε από τους Ζαπατίστα μετά τον ξεσηκωμό του 1994, βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το προτεινόμενο ξενοδοχείο –τα χωρίζει το ποτάμι. Το ejido του San Sebastian Bachajón, σπίτι για λίγες εκατοντάδες μέλη της Άλλης Καμπάνιας και υποστηρικτές των Ζαπατίστα, βρίσκεται μόλις έξω από την Agua Azul. Ο εθνικός δρόμος που οδηγεί στους καταρράκτες της Agua Azul διασχίζει το ejido του Bachajón. Ο προτεινόμενος αυτοκινητόδρομος που συμπεριλαμβάνεται στον Στρατηγικό Σχεδιασμό για τους Καταρράκτες Palenque-Agua Azul περνάει μέσα από το Bachajón και το Bolom Ajaw.

Η Διαμάχη της Agua Azul – Ιστορική αναδρομή

Πριν το 1994, οι εκτάσεις γύρω από τους καταρράκτες της Agua Azul αποτελούσαν αγροκτήματα που ανήκαν σε πλούσιους και τα δούλευαν υποαμειβόμενοι και κακομεταχειρισθέντες αυτόχθονες αγρότες. Όταν το 1994 οι Ζαπατίστα πήραν τα όπλα, 96 από εκείνους τους αυτόχθονες αγρότες εκδίωξαν τους πλούσιους γαιοκτήμονες και κατέλαβαν τη γη που δούλευαν για γενιές. Σαν αποτέλεσμα, οι Ζαπατίστα και οι υποστηρικτές τους ελέγχουν αρκετή από τη γη μέσα και έξω από αυτό που είναι τώρα η προστατευόμενη περιοχή της Agua Azul.

Το 2001, η Μεξικανική κυβέρνηση έκανε σαφές ότι δεν πρόκειται να τηρήσει τις δεσμεύσεις της, γνωστές ως San Andres Accords, που, αν εφαρμόζονταν, θα έδιναν αυτονομία στους ιθαγενείς του Μεξικού. Σαν απάντηση, ο EZLN άρχισε να εφαρμόζει μονομερώς την συμφωνία San Andres Accords. Άρχισε να αναδιανέμει ακαλλιέργητη ανακτηθείσα γη σε ακτήμονες Ζαπατίστα από άλλες περιοχές, όπως ήταν οι οικογένειες που ίδρυσαν το Bolom Ajaw δίπλα στους καταρράκτες της Agua Azul.

To 2000, ο κυβερνήτης της Chiapas πρόσφερε ατομικούς τίτλους ιδιοκτησίας γης σε όλους τους αγρότες που έμεναν στα ανακτηθέντα εδάφη. Οι Ζαπατίστα ερμήνευσαν την προσφορά ως μια προσπάθεια να διαιρεθούν τα κολλεκτιβοποιημένα εδάφη και να επανέλθει η ανακτηθείσα περιοχή πίσω στη σφαίρα επιρροής της κυβερνήτης, κι έτσι απέρριψαν τους τίτλους ιδιοκτησίας. Όμως, πολλοί αυτόχθονες αγρότες που επωφελήθηκαν από τον ξεσηκωμό [του 1994] αλλά δεν ήταν Ζαπατίστα, πήραν τίτλους ιδιοκτησίας για τη γη τους, δημιουργώντας διχασμό ανάμεσα στις κοινότητες.

Περίπου εκείνη την εποχή, οι μη-Ζαπατίστα ιθαγενείς αγρότες, όπως αυτοί που τώρα ανήκουν στην Οργάνωση για την Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων των Αυτoχθόνων και των Αγροτών (OPDDIC), επωφελήθηκαν από τη μειωμένη κυβερνητική καταστολή σε καταπατητές, και άρχισαν να καταλαμβάνουν εδάφη κοντά στους καταρράκτες της Agua Azul. Η OPDDIC είναι μια παραστρατιωτική οργάνωση από την Chiapas που η κυβέρνηση επίσημα της αναγνώρισε μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα. «Λίγο λίγο [η OPPDIC] πολλαπλασίαζε [τα εδάφη της] με ένα δυσανάλογο τρόπο, ώσπου έφτασαν να συνορεύουν με τα αγροτεμάχια των Ζαπατίστα, και [τότε] άρχισαν να εισβάλλουν», εξηγούν από τη Frayba. «Πρώτα [η OPDDIC εισέβαλε] σε εφτά εκτάρια καλλιεργημένης γης, και αργότερα στα εδάφη των καταρρακτών του Bolom Ajaw, με την πρόθεση να γίνουν δικαιούχοι στα τουριστικά σχέδια που έχουν καταστρωθεί για εκείνη την περιοχή».

Ο διχασμός ανάμεσα στις κοινότητες χειροτέρεψε όταν η κυβέρνηση άρχισε να προσφέρει πρότζεκτ «ανάπτυξης» σε όσους χωρικούς συμμαχούσαν μαζί της, όπως η Κοοπερατίβα Οικοτουρισμού Αυτόχθονων Tzeltal της Agua Azul – που είχε στενές σχέσεις με την OPDDIC και διαχειρίζεται την τουριστική περιοχή των καταρρακτών της Agua Azul με τη βοήθεια γενναιόδωρων κυβερνητικών επιδοτήσεων. Η OPDDIC, μέλη της Κοοπερατίβας Οικοτουρισμού και ντόπιοι αγρότες που συνδέονται με το PRI (ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά κόμματα του Μεξικού), έχουν εξαπολύσει ένοπλες επιθέσεις εναντίον του ζαπατιστικού Bolom Ajaw με σκοπό να τους διώξουν. Η πιο πρόσφατη επίθεση συνέβη τον Φεβρουαρίου του 2010, όταν η OPDDIC έστησε ενέδρα στους Ζαπατίστα που προσπαθούσαν να ανακαταλάβουν αγροτεμάχια στη Bolom Ajaw, που η OPDDIC είχε καταλάβει τον προηγούμενο μήνα. Η αντιπαράθεση είχε ως αποτέλεσμα ένα νεκρό μέλος της OPDDIC, το οποίο υποστηρίζουν οι Ζαπατίστα ότι χτυπήθηκε από φίλια πυρά καθώς η OPDDIC περικύκλωσε το Bolom Ajaw και άνοιξε πυρ από διάφορα σημεία εντός της κοινότητας.

Ο διχασμός ανάμεσα στους κατοίκους της περιοχής Agua Azul οδήγησε σε διαφωνίες σχετικά με το πώς ξοδεύονται τα έσοδα από τον τουρισμό. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, οι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας και τα φιλικά προσκείμενα στην κυβέρνηση μέλη του ejido, να βρίσκονται σε μια μόνιμη διαμάχη για το ποιος έχει το δικαίωμα να χρεώνει εισιτήριο για την είσοδο στην τουριστική περιοχή της Agua Azul. Το εκδοτήριο εισιτηρίων έχει αλλάξει χέρια αρκετές φορές, και συχνά, οι τουρίστες πρέπει να πληρώσουν δύο φορές εισιτήριο στις διαφορετικές ομάδες αγροτών ώστε να μπούν στην Agua Azul.

Το 2009, η αστυνομία της Chiapas έκανε έφοδο στο εκδοτήριο εισιτηρίων που ήλεγχαν οι της Άλλης Καμπάνιας και παρέδωσε στους φιλοκυβερνητικούς αγρότες το δικαίωμα να χρεώνουν είσοδο. Αργότερα εκείνη τη χρονιά, η Άλλη Καμπάνια ξαναπήρε το εκδοτήριο. Αυτό το Φεβρουάριο, τα γεγονότα που οδήγησαν στις μαζικές συλλήψεις των υποστηρικτών της Άλλης Καμπάνιας, ξεκίνησαν όταν τοπικά μέλη του κόμματος PRI επιχείρησαν για άλλη μια φορά να πάρουν τον έλεγχο του εκδοτηρίου.

Αναμέτρηση στην Agua Azul

Την 1η Φεβρουαρίου του 2011, κάτοικοι της Bolom Ajaw παρατήρησαν δύο ελικόπτερα να πετούν χαμηλά πάνω από την κοινότητά τους. Τα ελικόπτερα ήταν άσπρα με κόκκινες και πράσινες ρίγες, αν και οι αυτόπτες μάρτυρες δεν μπορούσαν να διακρίνουν σε ποιον ακριβώς ανήκαν. Οι περιγραφές τους όμως ταιριάζουν με το ελικόπτερο της Πολεμικής Αεροπορίας που χρησιμοποίησε ο Πρόεδρος Felipe Calderón εκείνη τη μέρα, για να επισκεπτεί υπό κατασκευή τουριστικά θέρετρα του Υπουργείου Τουρισμού (FONATUR). Ο Calderón επισκέφτηκε το Palenque, όπου το Υπουργείο θέλει να χτίσει ένα ολοκληρωμένο τουριστικό κέντρο (που περιλαμβάνει το προταθέν ξενοδοχείο της Agua Azul) και έναν αυτοκινητόδρομο που θα διασχίζει το San Sebastián Bachajón και τη Bolom Ajaw.

Στις 2 Φεβρουαρίου –μια μέρα μετά αφού το ελικόπτερο πέταξε πάνω από τη Bolom Ajaw, 60 τοπικά μέλη του PRI κατέλαβαν το εκδοτήριο εισιτηρίων του Bachajón με μια αιφνιδιαστική επιδρομή. Η ομάδα είχε επικεφαλής τον Carmen Aguilar Gómez, πρώην ηγέτη της Τοπικής Οργάνωσης Παραγωγών Καφέ (ORCAO), μία από τις οργανώσεις αγροτών που έσπασαν την συμφωνία με τον EZLN και νομιμοποίησαν εδάφη που είχαν αναδιανεμηθεί.

Μετά την επίθεση, οι [υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας από το] Bachajón ανασυντάχθηκαν και στις 14:30, 150 από αυτούς προσπάθησαν να ανακαταλάβουν το εκδοτήριο. «Ήμασταν οπλισμένοι με ραβδιά και μαχαίρια», ένας από αυτούς είπε στη Frayba. «Κανένας δεν είχε πιστόλι». Σύμφωνα με τους ίδιους, τα μέλη του PRI άρχισαν τότε να πυροβολούν με τα όπλα τους στον αέρα. Παρόλαυτα προχώρησαν και όταν έφτασαν στο εκδοτήριο, τα μέλη του PRI έφυγαν. Μιάμιση ώρα αργότερα ήλθε η πολιτειακή αστυνομία, συνοδευόμενη από τον Carmen Aguilar και αρκετά άλλα ηγετικά στελέχη της ομάδας του PRI. Η αστυνομία τους είπε ότι ένα μέλος του PRI είχε δολοφονηθεί, και κατέλαβε με την σειρά της το εκδοτήριο. Όλη η περιοχή έχει τώρα πολύ έντονη παρουσία της πολιτειακής αστυνομίας.

Στις 3 Φεβρουαρίου, η αστυνομία διέκοψε μια συνάντηση υποστηρικτών της Άλλης Καμπάνιας από το Bachajón. Ένας αξιωματικός ρώτησε αν συμφωνούν σε ένα τριμελή διάλογο με την κυβέρνηση και τα μέλη του PRI του ejido. Όταν απάντησαν όταν δε θα έπαιρναν μέρος στο διάλογο, η αστυνομία συνέλαβε 117 ανθρώπους που βρίσκονταν στην συνάντηση.

Στις 5 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση άφησε ελεύθερους 107 κρατούμενους και άσκησε διώξεις στους άλλους δέκα.

Μεθοδευμένη Σύγκρουση

Το κέντρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων Frayba, οι δικηγόροι του οποίου έχουν αναλάβει την υπεράσπιση των «Bachajón 5», επιμένει ότι η αντιπαράθεση στα εκδοτήρια της Agua Azul αποτελεί μέρος της στρατηγικής της κυβέρνησης, ώστε οι αυτόχθονες κάτοικοι της Chiapas να αποποιηθούν των εδαφικών τους δικαιωμάτων. «Η γη, ως ένα απαραίτητο στοιχείο μιας αξιοπρεπούς ζωής, και η ξεκάθαρη άσκηση των συλλογικών δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών, είναι αντίθετη προς τα επιχειρηματικά σχέδια που ομοσπονδιακή και πολιτειακή κυβέρνηση έχουν υποσχεθεί σε ιδιώτες επενδυτές», υποστηρίζει η Frayba. Στην Agua Azul, «το Κράτος δεν παρενέβη για την αποφυγή διενέξεων. Αντ’ αυτού, οργάνωσε ένα σχέδιο για τον έλεγχο των εδαφών της περιοχής».

Επιπρόσθετα με την προαναφερθείσα παρουσίαση PowerPoint που διέρρευσε, όπου μια ιδιωτική εταιρία συμβούλων χαρακτηρίζει τους Ζαπατίστα ως πρόβλημα για την τουριστική βιομηχανία της Chiapas και υποστηρίζει ότι η «απόκτηση» της γης που κατέχουν δίπλα από στους καταρράκτες της Agua Azul είναι «ζωτική», η Frayba λέει ότι  ένας πληροφοριοδότης τους μίλησε για μυστικές συναντήσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση και μέλη του PRI από το ejido. Σύμφωνα με τη Frayba: «Από τον Μάρτη του 2010, αξιωματούχοι της Γενικής Γραμματείας Διοίκησης της Chiapas – συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Noé Castañón León, πολιτικοί φορείς, αξιωματικοί της αστυνομίας και φιλοκυβερνητικά μέλη του ejido, έχουν πραγματοποιήσει μια σειρά συναντήσεων, στις οποίες έκαναν ένα πλάνο για την απόκτηση του εδαφικού ελέγχου της Agua Azul». Ο Carmen Aguilar Gómez, ο οποίος ηγούνταν της επίθεσης της 2ας Φεβρουαρίου στο εκδοτήριο, ήταν παρών στις συναντήσεις αυτές.

Σύμφωνα με τον πληροφοριοδότη της Frayba, o oποίος ήταν κι αυτός στις συναντήσεις, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν σε ένα σχέδιο που θα είχε ως αποτέλεσμα την αγορά από την κυβέρνηση εδαφικής έκτασης που ανήκει τώρα σε φιλοκυβερνητικά μέλη του ejido αξίας 20 εκατ. πέσος (1.7 εκατ. δολάρια), προκειμένου να χτίστεί το ξενοδοχείο στην Agua Azul. Ο πληροφοριοδότης αναφέρει ότι η κυβέρνηση είπε στα παρόντα μέλη του ejido «να ψάξουν για ανθρώπους στην περιοχή που κατέχουν τίτλους ιδιοκτησίας γης».

Οι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας στο Bachajón έτυχαν ειδικής αναφοράς κατά τη διάρκεια των συναντήσεων. Η κυβέρνηση «επισήμανε ότι από αυτή τη στιγμή  [οι φιλοκυβερνητικοί ejidatarios] θα είναι ασφαλείς», αναφέρει ο πληροφοριοδότης. «Kαι αυτό, γιατί οι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας ήταν υπό καταδίωξη ως εγκληματίες που η  Frayba προστάτευε». Ενώ σε μια επόμενη συνάντηση συμφώνησαν ότι «μαζί θα έβρισκαν έναν τρόπο να εκδιώξουν την Άλλη Καμπάνια».

Οι συνωμότες αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το υπο διεκδίκηση εκδοτήριο, με σκοπό να θέσουν το σχέδιό τους σε εφαρμογή. «Σύμφωνα με το σχέδιο, οι οργανώσεις θα οδηγούνταν σε σύγκρουση, οπότε η κυβέρνηση θα παρενέβαινε και θα καταλάμβανε η ίδια το εκδοτήριο». Τα μέλη του ejido διερεύνησαν πόσα άτομα διέθεταν για να πραγματοποιήσουν μια επιδρομή στο εκδοτήριο, και πόσοι άνθρωποι της Άλλης Καμπάνιας πιθανόν να κινητοποιούνταν για να το υπερασπιστούν. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση και τα μέλη του ejido κατέληξαν στην ημερομηνία, κατά την οποία οι φιλοκυβερνητικοί θα καταλάμβαναν το εκδοτήριο. Σύμφωνα με τον πληροφοριοδότη, «ο Noé Castañón ρώτησε αν η πλειονότητα αυτών συμφωνούσαν να καταλάβουν το εκδοτήριο, και απάντησαν, ναι,  ακόμα κι αν έπρεπε να δώσουν τη ζωή τους».

Η συμπεριφορά της κυβέρνησης, μετά τα γεγονότα στα εκδοτήρια στις 2 Φεβρουαρίου, φαίνεται να επιβεβαιώνει τις μαρτυρίες του πληροφοριοδότη. Στις 6 Φεβρουαρίου, η πολιτειακή κυβέρνηση παρουσίασε το «Κέντρο Διαλόγου και Συντονισμού για τον Οικοτουρισμό της Agua Azul», το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως ένα διαπραγματευτικό χαρτί για την επίλυση της διένεξης. Εκπρόσωποι από την Agua Azul και το San Sebastian Bachajón παρεβρέθηκαν στο Κέντρο Διαλόγου, δημιουργώντας την εντύπωση ενός πραγματικού διαλόγου ανάμεσα σε αντίπαλες ομάδες. Ωστόσο, οι αντιπρόσωποι ήταν όλοι φιλοκυβερνητικοί, αφού οι υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας αρνήθηκαν να συμμετέχουν. Μεταξύ των «συμφωνιών» στις οποίες κατέληξαν είναι οι ακόλουθες:

– «Μετά από αίτημα των κοινοτήτων, η αστυνομία θα έχει μόνιμη παρουσία».

– «Στη Frayba δε θα επιτραπεί να συμμετέχει (στις διαπραγματεύσεις), δεδομένου ότι προτρέπει μόνο στη βία και διαιρεί τις κοινότητες».

Το δεύτερο σημείο της «συμφωνίας» είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, διότι το Κέντρο Διαλόγου φιλοδοξεί να διευθετήσει τα ζητήματα ελέγχου και κυριότητας της γης που κατέχουν οι αυτόχθονες, αλλά εξαιρεί ρητά τους δικηγόρους των υποστηρικτών της Άλλης Καμπάνιας του Bachajon.

Σύμφωνα με τους «Bachajón 5», κρατούνται «όμηροι  από την πολιτειακή κυβέρνηση, ως ένα μέσο πίεσης να δεχτούμε το πρόγραμμα οικοτουρισμού τους και να τερματίσουμε την Άλλη Καμπάνια στα ejidos». Λένε ότι έχουν δεχτεί αρκετές επισκέψεις από κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι οποίοι τους πιέζουν  να υπογράψουν την «συμφωνία» του Κέντρου Διαλόγου. O Domingo Pérez Álvaro, κατηγορούμενος για απόπειρα ανθρωποκτονίας, λέει ότι κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων στα εκδοτήρια, ήταν σε συνάντηση με τον José Manuel Morales, έναν κυβερνητικό αξιωματούχο από το Ocosingo της Chiapas, με τον οποίο προσπαθούσε να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τα εκδοτήρια. Ο Morales επισκέφθηκε τον Perez Alvaro στην φυλακή και σύμφωνα με πληροφορίες του είπε: «Αν υπογράψεις την συμφωνία, θα πω ότι ήσουν μαζί μου, και το κατηγορητήριό σου θα εξαφανιστεί».

Παγκόσμια Αλληλεγγύη

Κινητοποιήσεις έχουν πραγματοποιηθεί ανά τον κόσμο ως υποστήριξη στους φυλακισμένους του  Bachajón. To κίνημα για τη Δικαιοσύνη στο El Barrio (ΜJB, μια οργάνωση για τα δικαιώματα των ενοικιαστών και υποστηρικτές της Άλλης Καμπάνιας), κήρυξε την 7η Μαρτίου που μας πέρασε, Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για την Απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων του San Sebastian Bachajón. Εκείνη την ημέρα, διαδηλώσεις σημειώθηκαν σε περιοχές έξω από το Μεξικό και σε δέκα άλλες χώρες, σαν  υποστήριξη των κρατουμένων του Bachajón.

Σε μια προσπάθεια να εμποδίσει τις διαμαρτυρίες, η κυβέρνηση απελευθέρωσε 5 από τους κρατούμενους λίγο πριν την Παγκόσμια Ημέρα Δράσης. Η χρηματοδοτούμενη από την κυβέρνηση της Chiapas επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων(CEDH) αναφέρει ότι ενημέρωσε προσωπικά τους υποστηρικτές των κρατουμένων του Bachajón ότι οι άντρες είχαν αφεθεί ελεύθεροι με την ελπίδα ότι αυτό θα αποτρέψει έναν αποκλεισμό του οδικού δικτύου έξω από την Agua Azul. Λόγω του ότι 5 από τους συντρόφους τους ήταν ακόμη στη φυλακή, οι υποστηρικτές των κρατουμένων του Bachajón προχώρησαν στον αποκλεισμό στις 7 Μαρτίου. Σε απάντηση, η CEDH εξέδωσε μια δήλωση επικρίνοντας τους αλληλέγγυους: «Tα γεγονότα που συνέβησαν σήμερα, κατά τα οποία αποκλείστηκε η εθνική οδός μπροστά από το τουριστικό κέντρο των Καταρρακτών της Agua Azul, ανησυχεί την επιτροπή (CEDH), καθώς τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να προκαλέσουν συγκρούσεις μεταξύ των κατοίκων της περιοχής και να προκαλέσει προβλήματα σε τρίτους, που είναι αμέτοχοι στη σύγκρουση αυτή».

Η CEDH λέει ότι πλέον 5 άντρες, γνωστοί και ως «Bachajón 5», παραμένουν στη φυλακή διότι βρέθηκαν θετικοί σε τεστ εντοπισμού υπολειμμάτων πυρίτιδας. Το δελτίο τύπου [της επιτροπής] δεν αναφέρει το γεγονός ότι οι άντρες συνελήφθησαν την επομένη της σύγκρουσης στα εκδοτήρια, και ότι το εν λόγω τεστ πραγματοποιήθηκε δύο μέρες αργότερα, στις 4 Φεβρουαρίου. Επιπλέον, οι δικηγόροι των κρατουμένων υποστηρίζουν ότι δεν τους παρείχαν κατάλληλους μεταφραστές κατά τη διάρκεια της κράτησης και των ανακρίσεων. Αντί να έχουν έναν ειδικό μεταφραστή από τα Tζελταλ στα Ισπανικά, κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων μετέφραζαν οι αστυνομικοί υπάλληλοι του Palenque.

Το MJB συνεχίζει να πιέζει για την απελευθέρωση των υπολοίπων 5 κρατουμένων. Το κίνημα καλεί «5 Μέρες Παγκόσμιας Δράσης για τους Bachajon 5» στις 1-5 Απριλίου, για να απαιτηθεί η απελευθέρωση των υπολοίπων κρατουμένων. Το MJB αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια των 5 Ημερών Παγκόσμιας Δράσης για τους Bachajon 5: «ενώνουμε τις δυνάμεις μας και οργανώνουμε δράσεις – από τις περιοχές μας και ανάλογες μορφές πάλης – όπως πορείες, ενημερωτικές δράσεις στις γειτονιές, flyers, δημόσιες συζητήσεις, θέατρο, ελεύθερες διαλέξεις και οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα.



Tο πρωί της 8ης Απριλίου 2011σύμφωνα με ανακοίνωση του MJB,  αυτόχθονες του ejido Bachajon επανακατέλαβαν τα εκδοτήρια. Την επόμενη μέρα, πάνω από 800 αστυνομικοί και κομμάντο του στρατού, απεσταλμένοι του προέδρου του κόμματος PAN Φελίπε Καλντερόν και του κυβερνήτη του κόμματος PRD Juan Sabines Guerrero, κατέφθασαν στην περιοχή των εκδοτηρίων και εκτόπισαν βίαια τους αυτόχθονες. Αμέσως μετά , τρεις αυτόχθονες εξαφανίστηκαν.

Στις 4 Απρίλη η Frayba εξέδωσε ανακοίνωση όπου αναφέρει ότι οι Bachajón 5 «είναι πολιτικοί κρατούμενοι, δεδομένου ότι σύμφωνα με έρευνές μας, δεν βρίσκονταν καν στο τόπο όπου έλαβαν χώρα τα γεγονότα».

1-5 ΑπριλίουΚινήσεις αλληλεγγύης πραγματοποιήθηκαν  σε Μεξικό, Ινδία, Νότια Αφρική, Ιταλία, Αυστρία, Κολομβία, Φιλιπίννες, Γαλλία, Πουέρτο Ρίκο, Ελβετία, Καναδά, Ισπανία, Αργεντινή και ΗΠΑ.

  • Σχετικό δημοσίευμα στα ελληνικά: Στις 8 Μαρτίου, μέρα της αγωνιζόμενης γυναίκας, οι συντρόφισσες εκφράζουν την αλληλεγγύη τους -> ανταπόκριση από Τσιάπας

Κάλεσμα αλληλεγγύης:

24 – 28 Απριλίου

5 Μέρες Παγκόσμιας Δράσης για τους Bachajón 5


Μηνύματα από το San Sebastian Bachajón:


Λίγα λόγια για τα ejidos αλλά και γενικότερα το ζήτημα της γης στο Μεξικό

Πριν την Μεξικανική Επανάσταση του 1910, μόνο 834 οικογένειες κατείχαν 320 εκατομμύρια στρέμματα -σχεδόν όλη την εύφορη γη- και το 95% των αγροτών ήταν ακτήμονες.
Το Σύνταγμα του 1917 προέβλεπε την αναδιανομή της γης, από τους μεγαλογαιοκτήμονες στους ακτήμονες εργάτες. Οι τελευταίοι απέκτησαν το δικαίωμα, τουλάχιστον ανα 20 άτομα, να αιτούνται και να παίρνουν γη που διαχειρίζονταν όλοι μαζί –τα ejidos, ένας θεσμός που κρατά από τα χρόνια των Αζτέκων.
Αυτή η πολιτική της αναδιανομής προχώρησε αργά τα πρώτα χρόνια και ήταν την περίοδο 1934-1940 που απέκτησε μαζικό χαρακτήρα: 50 εκ. στρέμματα δόθηκαν σε 810.000 ανθρώπους, μειώνοντας τουλάχιστον στο μισό τον αριθμό των ακτημόνων.
Το Σύνταγμα επίσης προέβλεπε ένα μηχανισμό όπου αυτόχθονες κοινότητες μπορούσαν να επαναδιεκδικήσουν εδάφη που τους ‘ανήκαν’ ιστορικά. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν την Επανάσταση, οι κυβερνήσεις αναγνώρισαν δικαιώματα σε εδάφη έκτασης 40 εκ. στρεμμάτων σε κοινότητες αυτοχθόνων που διαχειρίζονταν κοινοτικά τη γη –τα comunidades.

Παρόλο που τα εδάφη που αποτέλεσαν τα ejidos και τα comunidades ανήκαν στο σύνολο των μελών τους, στην πράξη, σχεδόν σε όλα τα ejidos και σε κάποια comunidades, άτομα έχουν μακροχρόνια δικαιώματα χρήσης συγκεκριμένων αγροκτημάτων που τα καλλιεργούν ανεξάρτητα.

Το 1946 αρχίζει το πισωγύρισμα όπου λίγοι συγκεντρώνουν μεγάλες εκτάσεις γης. Το 1970 ο Πρόεδρος Luis Echeverría δηλώνει ότι η πολιτική της αναδιανομής πέθανε. Όμως, αντιμέτωπος με εξέγερση των αγροτών, αναγκάστηκε να κωλοτουμπιστεί: νομιμοποίησε καταληψίες γης που ανήκαν σε ξένους ιδιώτες μεγαλογαιοκτήμονες, φτιάχνοντας καινούργια ejidos.
Με τη μεταρρύθμιση του 1992 (και αναθεώρηση του Σύνταγματος) τα εδάφη των ejidos μπορούν έκτοτε να πωληθούν, να νοικιαστούν, να υποθηκευτούν, να μεταβιβαστούν σε εταιρίες. Αυτό δεν ισχύει για τη γη στα comunidades που ακόμα προστατεύεται, αλλά όπως και για τα ejidos, τώρα μπορούν να προχωρήσουν σε συμπράξεις-συνεταιρισμούς με ιδιωτικές εταιρίες. Επίσης δόθηκε η δυνατότητα τα comunidades να μετατρέπονται σε ejidos
Με την ένοπλη εξέγερση του EZLN τον Ιανούαριο του 1994 υπολογίζεται ότι επανακτήθηκαν 600 με 750 χιλιάδες στρέμματα (από μεγαλογαιοκτήμονες σε ακτήμονες).

Στο Μεξικό, ως τις αρχές το ’90, πάνω τη μισή αγροτική γη, αποτελούσαν τα ejidos και τα cumunidades.

Σύμφωνα με έρευνα, το Μάρτιο του 2002, στην Οαχάκα, ο μισός πληθυσμός ήταν αυτόχθονες και το 85% της γη ανήκει σε ejido και comunidade. Συγκεκριμένα: 823 ejidos (4.128.832 στρέμματα ή 18% της συνολικής γης) και 716 comunidades (15.473.439 στρέμματα ή 67% της γης).

Η γη των ejidos και των comunidades έχει διάφορες κατηγοριοποιήσεις.

– Τα ejidos έχουν τρεις: (1) καλλιεργήσιμα χωράφια που ανήκουν και δουλεύονται από αναγνωρισμένα μέλη, (2) κοινή γη: δάση, βουνά κτλ, που εποπτεύει και διαχειρίζεται το comisariado, και (3) γη για κατοικίες.
– Τα comunidades έχουν δύο: (1) κοινή γη: δάση, βουνά κτλ αλλά και καλλιεργήσιμα εδάφη, (2) γη για κατοικίες. Τα comunidades μπορούν να αναγνωρίσουν στο εσωτερικό τους δικαιώματα σε μέλη για συγκεριμένα χωράφια, αλλά από νομικής άποψης, σε όλα τα μέλη ανήκει ισόποσα η γη.

Υπάρχουν 3 διοικητικά όργανα στα ejidos και τα comunidades: α) η Συνέλευση, που αποτελείται από όλα τα μέλη, β) το Comisariado, που είναι εκλεγμένο εκτελεστικό σώμα και γ) το Συμβούλιο Επαγρύπνησης, που είναι επίσης εκλεγμένο και υποπτεύει το comisariado.

Έγιναν κάποιες αλλαγές με τη μεταρρύθμιση του 1992, για παράδειγμα πριν το ’92 η συνέλευση γινόταν μια φορά το μήνα ενώ τώρα πρέπει να συνεδριάζει τουλάχιστον μια φορά στους 6 μήνες.

Τα αναγνωρισμένα μέλη (ejidatarios και comunaros αντίστοιχα) έχουν δικαιώματα σε χρήση γης και ψήφου. Γενικά, αναγνωρισμένο μέλος είναι μόνο ‘η κεφαλή’ του σπιτιού. Από τα χειρότερα σημεία των μεταρρυθμίσεων του 1992 ήταν ότι υποβάθμισαν το ρόλο των γυναικών. Με εξαίρεση τις γυναίκες που είναι «επικεφαλής του σπιτιού», τους αφαιρέθηκαν τα παραπάνω δικαιώματα.

Οι κρατικές επενδύσεις έχουν ευνοήσει τους ιδιώτες γαιοκτήμονες πολύ περισσότερο από τα ejidos και τα comunidades, μέσω αρδρευτικών συστημάτων, έργων υποδομής, επιδοτήσεων και πιστώσεων. Η παραγωγικότητα των εκτάσεων στα ejidos και comunidades έχει μείνει πίσω σε σχέση με την ιδιωτική εμπορική αγροτοκαλλιέργια. Όμως, είναι κοινώς αποδεκτό, ότι όταν ληφθούν υπόψιν παράγοντες όπως ποιότητα του εδάφους, πρόσβαση στο νερό, πρόσβαση σε πίστωση, τα ejidos είναι εξίσου παραγωγικά με τις ιδιωτικές φάρμες. Πολύ λίγα έχουν γίνει από την κυβέρνηση προς αυτή την κατεύθυνση [της βελτίωσης των συνθηκών], με αποτέλεσμα η αγροτοκαλλιέργεια σε ejidos και comunidades να περιορίζεται συνήθως μόνο για αυτοσυντήρηση.

Πηγές: [1], [2], [3]


Μετάφραση-Επιμέλεια: denyal και tonoumoy

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s